پیوه ژنیها

ریشه ضرب المثل

گرگ باران دیده

این ترکیب وصفی که اکنون به صورت ضرب‌المثل درآمده، کنایه از افراد مجرب و آزموده است که گرم و سرد روزگار را چشیده‌اند. دهخدا درباره ریشه این ضرب‌المثل معتقد است: «گرگ بچه از باران می‌ترسد و در وقت باران از سوراخ خود بیرون نمی‌آید هرچند گرسنه و تشنه باشد، اما چون گرگی بیرون خانه خود باشد و از اتفاقات، او را باران درگیرد و ببیند از او آفتی و ضرری نمی‌رسد بار دیگر دلیر می‌شود و از باران خائف نمی‌گردد.» ولی از این توصیف محتمل‌تر اصطلاح «گرگ بالان دیده» است که در این‌جا معنی لغوی «بالان»، دام و تله است. یعنی گرگی که یک بار در تله افتاده باشد یا از دام و کمین شکارچی رسته باشد تجربه‌ای گران‌بها دارد و دیگر گرفتار نخواهد شد.